…29, …30 czerwca, …1 lipca – JPK (Interpretacja ogólna Ministra Finansów)

Nie tak dawno pisaliśmy o obowiązku JPK, w tym o przepisach nowelizujących przepisy, które nie zdążyły wejść w życie; wspominaliśmy o tym, że tzw. obowiązek informacyjny z art. 82 ust. 1b ordynacji podatkowej może wywoływać wątpliwości oraz zagubienie w gąszczu przepisów – czyt. Jednolity Plik Kontrolny, czyli art. 193a również dla mikro… Minister Finansów zdążył dostrzec jeden z aspektów interpretacyjnych przepisów przejściowych i wydał w dniu 20 czerwca 2016 roku interpretację ogólną, sygn. akt PK4.8012.55.2016 mającą duże znaczenie przede wszystkim dla jednostek sektora finansów publicznych albo szerzej – dla podmiotów, którym nie przysługuje status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Na wstępie należy przytoczyć końcowe stanowisko Ministra Finansów: (…) do podmiotów niemających statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, prowadzących księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych, należy odpowiednio zastosować okres przejściowy, jaki został przewidziany w art. 29 ustawy nowelizującej z dnia 10 września 2015 r. dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. Jest ono bez wątpienia słuszne, racjonalne, celowe, ale jednak pozostawiające wątpliwość natury systemowej sprowadzającej się do pytania, czy Minister Finansów ma podstawy prawne do wydawania takich interpretacji. Innymi słowy, wydaje się, że zaprezentowana wykładnia przepisów ma raczej charakter ustawodawczy (źródło prawa) a nie interpretacyjny. Słuszność stanowiska, w tym niedopatrzenie ustawodawcy zastąpiono wykładnią rozszerzającą – “na korzyść”.  

Przypomnijmy, że z dniem 1 lipca 2016 roku zostanie nałożony na podatników obowiązek informacyjny (nowy art. 82 ust. 1b o.p.), przy czym zgodnie z przepisami przejściowymi mali i średni przedsiębiorcy są z niego zwolnieniu za miesiące do dnia 31 grudnia 2016 roku, a mikroprzedsiębiorcy do dnia 31 grudnia 2017 roku. Rzecz w tym, iż nie wszyscy podatnicy są przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i ten aspekt wywołał wątpliwości.

Analizując interpretację ogólną Ministra Finansów nie sposób nie zgodzić się, że ustawodawca założył stopniowe wprowadzanie obowiązku informacyjnego i przewidział okres przejściowy. Można również zgodzić się (nie bez wątpliwości), że pierwotną intencją ustawodawcy było wykorzystanie kryterium przedmiotowego: rozmiaru działalności gospodarczej, a więc zatrudnienia średniorocznego oraz rocznego obrotu netto. Rzecz w tym, iż ustawodawca w ustawie nie posłużył się kryterium przedmiotowym, a podmiotowym; uczynił to w sposób jednoznaczny; brzmienie przepisów przejściowych odnosi się do przedsiębiorców, a nie do jakichkolwiek podmiotów prowadzących działalność w określonych rozmiarach. Powoływanie się zatem w interpretacji ogólnej na konstytucyjną zasadę proporcjonalności wydaje się zabiegiem nieuprawnionym.

Reasumując, kryterium słuszności przemawia za interpretacją ogólną z dnia 20 czerwca 2016 roku, ale wydaje się, że lepszym rozwiązaniem jest jednak “naprawianie” przepisów poprzez wykorzystanie drogi legislacyjnej. W przeciwnym bowiem razie zasada legalizmu, a więc działania jednostek sektora finansów publicznych (działania na podstawie i w granicach prawa) prowadzić będzie do konieczności wykazywania możliwości zastosowania “odpowiednio” odkreślonych przepisów bez wyraźnej normy prawnej, ale z powołaniem się na wykładnię Ministra Finansów. Zastosowanie przepisów “odpowiednio” wymaga również wyraźnej podstawy prawnej i nie może być “wyinterpretowywane”.