Ceny transferowe 2018 – grupowanie transakcji jednego rodzaju

Podatnicy, którzy ustalili, że osiągnięte przez nich przychody lub poniesione koszty rachunkowe przekraczają w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartość 2 mln euro, a ponadto dokonują z podmiotami powiązanymi transakcji lub innych zdarzeń mających istotny wpływ na wysokość ich dochodu (straty), podlegają obowiązkowi dokumentacyjnemu. O ile pierwszy warunek (limit rachunkowy) nie budzi zastrzeżeń, to odpowiednie grupowanie transakcji lub innych zdarzeń w celu porównania z limitem jeszcze do niedawna powodowało wiele niejasności.


Przepisy (art. 9a ust. 1d ustawy o CIT, art. 25a ust. 1d ustawy o PIT) wprowadzone w 2017 r. stanowią, że transakcje lub inne zdarzenia mające istotny wpływ na wysokość dochodu (straty) podatnika należy rozumieć jako transakcje lub inne zdarzenia jednego rodzaju, których łączna wartość przekracza w roku podatkowym określony limit. Nie wyjaśniają jednak jak powinno się definiować “rodzaj transakcji lub innych zdarzeń” oraz czy w celu porównania z ustawowym progiem należy zsumować transakcje lub inne zdarzenia dokonane z jednym czy też z wszystkimi podmiotami powiązanymi.

Wydawało się, że w dotychczasowej linii interpretacyjnej ugruntowała się już opinia Dyrektora KIS, z której wynika, że z ustawowym limitem należy porównać odrębnie każde transakcje lub inne zdarzenia jednego rodzaju zawarte z danym podmiotem powiązanym. W ten sposób ograniczano obowiązek dokumentacyjny dotyczący transakcji i innych zdarzeń, których wartość nie przekraczała limitów, czyli z punktu widzenia dokumentacji cen transferowych “nie miały istotnego wpływu na wysokość dochodu (straty)”. O progach transakcyjnych w ustawie o CIT i ustawie o PIT szczegółowo pisano na portalu powiazane.pl w artykule: Co istotnie wpływa na wysokość dochodu (straty) podatnika?

Długo oczekiwana interpretacja ogólna z dnia 24 stycznia 2018 r. (DCT.8201.1.2018) w klarowny sposób wyjaśnia zagadnienia, które dotychczas mogły stanowić kwestię sporną. Rozwiewa wątpliwości w zakresie sposobu ustalenia progów dokumentacyjnych dla transakcji lub innych zdarzeń w zależności od ich rodzaju i podmiotu powiązanego, z którym jest zawierana, a także wyjaśnia jak rozumieć sformułowanie „transakcja jednego rodzaju”. Stanowisko Ministra Finansów, w tym rozstrzygnięcie zagadnienia nie napawa jednak optymizmem. W opublikowanej interpretacji wskazano, że grupowaniu powinny podlegać transakcje lub inne zdarzenia jednego rodzaju z poszczególnymi podmiotami. Zatem próg dokumentacyjny, o którym mowa w art. 25a ust. 1d ustawie o PIT oraz art. 9a ust. 1d ustawie o CIT, należy odnosić osobno do każdego rodzaju transakcji lub do każdego rodzaju innego zdarzenia. W przypadku dokonywania transakcji lub innych zdarzeń jednego rodzaju z wieloma podmiotami do progu należy odnieść sumę transakcji lub innych zdarzeń jednego rodzaju zawieranych łącznie ze wszystkimi podmiotami powiązanymi. Wspominany wniosek można wyprowadzić z następującego fragmentu interpretacji: W celu ustalenia obowiązku sporządzenia dokumentacji podatkowej podatnik jest zobowiązany do odniesienia progów transakcyjnych (…) do wartości stanowiącej sumę wartości transakcji jednego rodzaju lub innego zdarzenia jednego rodzaju zawartej z poszczególnymi podmiotami powiązanymi, a nie do wartości transakcji jednego rodzaju z jednym konkretnym podmiotem powiązanym (podkreśl. – T.B.). Przyjęcie takiego stanowiska w rzeczywistości oznacza dla podmiotów powiązanych rozszerzenie obowiązku dokumentacyjnego i konieczność uwzględniania w dokumentacji transakcji lub innych zdarzeń o niewielkiej nawet wartości.

Minister Finansów wyjaśnił również co oznaczają „transakcje lub inne zdarzenia jednego rodzaju”. Zgodnie z jego wytycznymi są to takie operacje dokonywane przez podmioty powiązane, których funkcje, aktywa, ryzyka, sposób kalkulacji, warunki płatności itp. są w stosunku do siebie zbliżone. Ta kwestia nie jest jednoznaczna i prawdopodobnie jeszcze niejednokrotnie będzie przedmiotem rozważań i sporów. Zwłaszcza, że interpretacja ogólna zawiera przestrogę przed sztucznym dzieleniem transakcji, dla uniknięcia obowiązku sporządzenia dokumentacji cen transferowych.

Abstrahując od powyższej wątpliwości dotyczącej sumowania wydana interpretacja ogólna znacznie ułatwi podatnikom dokonanie odpowiedniego grupowania transakcji lub innych zdarzeń oraz rozpoznanie obowiązku dokumentacyjnego. Jest ona szczególnie istotna z uwagi na nadchodzący termin złożenia oświadczenia o posiadaniu dokumentacji cen transferowych, o którym więcej w artykule: Oświadczenie o posiadaniu dokumentacji cen transferowych – wzór.