Dawno awizo nie wywołało takich emocji jak po niedawnej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017 roku. Z pozoru o awizowaniu, czyli doręczaniu przesyłek napisano wiele, orzecznictwo jest ukształtowane, a poglądy doktryny raczej spójne. W ramach sporów skarbowych nie podejmowaliśmy tej tematyki już od ponad 2 lat: Awizowanie, czyli o doręczeniachSprawa ważna, ale domniemanie doręczenia zastępczego i fikcji prawnej doręczenia wymaga weryfikacji, co do aktów staranności. Innymi słowy, Sąd Najwyższy zmierzył się z problemem nazwiska: Czy warunkiem uznania za skuteczne doręczenia zastępczego w trybie art. 139 § 1 k.p.c. jest wysłanie przesyłki sądowej na aktualne nazwisko adresata?

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017 roku, sygn. akt III CZP 105/16 dotyczy procedury cywilnej, ale jej doniosłość jest większa. Wspomniany bowiem art 139 par. 1 k.p.c. dotyczy fikcji prawnej doręczenia związanej z tzw. podwójnym awizowaniem przesyłki. Analogiczne zasady obowiązują w innym niż cywilna przepisach proceduralnych o doręczeniach. O co był w istocie spór? List wysłano na nazwisko panieńskie. Tego typu nieścisłości zdarzają się i zdarzać się będą. W ramach doręczenia właściwego lub skutecznego zastępczego w trybie art. 138 par. 1 k.p.c. nie zwraca się na ten aspekt większej uwagi. Rzecz w tym, iż w ramach podwójnego awizowania akty staranności w praktyce sprowadzały się do sumienności działania doręczyciela.

Uchwała zwraca uwagę na inny aspekt. Nie chodzi bowiem o identyfikowanie osoby. Omyłka w nazwisku wcale bowiem prawidłowości identyfikacji nie wyklucza. Co więcej, posłużenie się nazwiskiem panieńskim z zasady pozwala dokładnie powiązać adresata z właściwą osobą, do której przesyłka jest kierowana. Ważny jest jednak kontekst procesowy przepisu. Chodzi bowiem o bardzo dużą doniosłość procesową doręczenia, w tym dotkliwe skutki dla strony (adresata).

Sąd Najwyższy musiał rozważyć, czy pierwszeństwo należy przypisać fikcji prawnej doręczenia wynikającego z podwójnego awizowania (oczywiście z możliwością obalenia takiego doręczenia) czy też wykładni restrykcyjnej wymagające zachowania dokładności w oznaczeniu adresata (nawet przy braku wątpliwości do do tożsamości). Wybrano wykładnię restrykcyjną podkreślając znaczenie aktu staranności w oznaczeniu adresata. Wprawdzie uchwała z dnia 16 lutego 2017 roku odnosi się do imienia i nazwiska, ale słusznie komentatorzy rozważają jej szersze znaczenie w kontekście wymogu precyzji w oznaczaniu adresatów takich przesyłek. Brak zachowania aktu staranności czyni czynność doręczenia (fikcji prawnej doręczenia związanego z podwójnym awizowaniem) nieskuteczną, a zatem wymagającą powtórzenia.