Istota dwuinstancyjności postępowania podatkowego

Zgodnie z art.127 o.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Istota wspomnianej zasady nie ogranicza się do formalnej możliwości wniesienia odwołania, środka zaskarżenia na czynność (decyzję) organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji; przeprowadzić sprawę “po raz drugi”, a nie zawęzić swoją rolę do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Istota wspomnianej zasady, mającej umocowanie konstytucyjne, polega na ponownym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji.

Wspomniana zasada jest to podstawowa zasada postępowania podatkowego, którą wyjaśnił NSA w wyroku z czerwca 2014 roku: Zasada dwuinstancyjności wyraża (…) prawo podatnika do rozstrzygnięcia sprawy dwukrotnie, w dwóch organach. Dla jej realizacji konieczne jest, by rozstrzygnięcia w obydwu instancjach zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Warto również podkreślić stanowcze stanowisko WSA w Lublinie, który w wyroku z lutego 2014 roku podkreślił, że stosownie do art. 127 o.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne, co oznacza, że w wyniku złożenia środka zaskarżenia, sprawa będzie w całości przedmiotem postępowania. Stwarza to obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy, czyli konieczność przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. W podobnym kierunku wypowiedział się WSA w Bydgoszczy, który w wyroku z października 2013 roku stwierdził, że: fakt, iż postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne oznacza tyle, że organ odwoławczy jest zobowiązany oprócz odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu także do ponownego rozparzenia sprawy. Istotą zasady dwuinstancyjności jest bowiem prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy. Działanie organu odwoławczego nie może zatem ograniczać się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji.

Biorąc powyższe pod uwagę, warto szczególnie skrupulatnie analizować czynności dokonywane przez organ odwoławczy. Nie chodzi bowiem o to, aby postępowanie odwoławcze ograniczało się do przytaczania argumentacji organu pierwszej instancji oraz zarzutów strony postępowania, a następnie o wybór, które stanowisko jest bardziej przekonywujące. Postępowanie odwoławcze jest postępowaniem ponownym w ścisłym słowa tego znaczeniu.