W maju 2016 roku informowaliśmy o tym, że obowiązek informacyjny określany mianem JPK obejmie również mikroprzedsiebiorców: Jednolity Plik Kontrolny, czyli 193a o.p. również dla Mikro… Wówczas data 1 stycznia 2018 roku wydawała się bardzo odległa. Spółki informatyczne nie dają jednak mikroprzedsiębiorcom zapomnieć o wspomnianej dacie. JPK VAT dla mikro stanie się obowiązkiem.

Przypomnijmy, że chodzi o art. 82 ust. 1b o.p.: Osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, prowadzące księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych, są obowiązane, bez wezwania organu podatkowego, do przekazywania, za pomocą środków komunikacji elektronicznej (podkreśl. – T.B.), Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej informacji o prowadzonej ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2, na zasadach dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3, za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, wskazując miesiąc, którego ta informacja dotyczy.

Kluczowego znaczenia nabiera oczywiście “ewidencja, o której mowa w art. 109 ust. 3” w kontekście obowiązku JPK. Mowa bowiem o podmiotach “prowadzących księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych”. Ustawa o VAT we wspomnianym art. 109 ust. 3 wyjaśnia, że chodzi o ewidencję, która winna zawierać: (…) w szczególności dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty podatku należnego, korekt podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającej kwotę podatku należnego, korekt podatku naliczonego, kwoty podatku podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu, a także inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji, w tym numer, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej. Z dniem 1 stycznia 2018 roku wchodzi w życie art. 109 ust. 8a ustawy o VAT: Ewidencja, o której mowa w ust. 3, prowadzona jest w formie elektronicznej przy użyciu programów komputerowych.

Biorąc zatem pod uwagę art. 82 ust. 1b o.p. w zw. z art. 109 ust. 3 i 8a ustawy o VAT należy przypomnieć o JPK, ale w kontekście obowiązków związanych z podatkiem od towarów i usług. Stąd zresztą spółki informatyczne zachęcając mikroprzedsiebiorców do nabycia oprogramowania wprowadzają na rynek moduły dotyczące wyłącznie podatku VAT z adnotacje o “obsłudze JPK”.

Warto pamiętać również o art. 193a par. 1 o.p.: W przypadku prowadzenia ksiąg podatkowych przy użyciu programów komputerowych, organ podatkowy może żądać przekazania całości lub części tych ksiąg oraz dowodów księgowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w § 2, wskazując rodzaj ksiąg podatkowych oraz okres, którego dotyczą. Mikroprzedsiębiorcy decydujący się na zupełną rezygnację z prowadzenia ksiąg podatkowych w sposób tradycyjny winni uwzględnić możliwość żądania przez organ podatkowy również tych ksiąg (danych) “w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej…”, czyli JPK. Obowiązek ten objęty jest okresem przejściowym (do dnia 30 czerwca 2018 roku). Zgodnie z art. 29 ustawy nowelizującej o.p.: Mikroprzedsiębiorcy, mali i średni przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 12 w okresie od dnia 1 lipca 2016 r. do dnia 30 czerwca 2018 r. mogą (podkreśl. – T.B.) przekazywać dane w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 (…). Z dniem 1 lipca 2018 roku wspomniana “możliwość”, a więc dobrowolność zastosowania się do takiego żądania stanie się obowiązkiem.

W ramach podsumowania dodać należy, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku informacyjnego, uwzględniając zwłaszcza art. 193a par. 1 o.p. w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowych lub nawet postępowania podatkowego stanowić może zachowanie wyczerpujące znamiona czynu zabronionego z art. 83 k.k.s.: Kto osobie uprawnionej do przeprowadzenia czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub czynności audytowych udaremnia lub utrudnia wykonanie czynności służbowej, w szczególności kto wbrew żądaniu tej osoby nie okazuje księgi lub innego dokumentu dotyczącego prowadzonej działalności gospodarczej lub księgę lub inny dokument niszczy, uszkadza, czyni bezużytecznymi, ukrywa lub usuwa, podlega karze (…).