Klauzula in dubio pro tributario w Międzyzdrojach

Ubiegające dni stały pod znakiem ciekawego orzeczenia NSA z dnia 10 stycznia 2017 roku, sygn. akt II FSK 3729/14. Chodzi o klauzulę in dubio pro tributario lub wprost zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Jest to fundamentalna zasada systemu podatkowego, potwierdzona (nie mylić z wprowadzeniem) w art. 2a ordynacji podatkowej: Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Rzecz w tym, iż rozstrzygnięcie wątpliwości, czy gastronomia w Międzyzdrojach jest sprzedażą w rozumieniu opłaty targowej “jaskółki nie czyni”. Praktyka organów podatkowych zdaje się potwierdzać, że wątpliwości w systemie podatkowym nie ma, a nawet jak są – to da się je usunąć…

W pierwszej kolejności warto przypomnieć, że: „(…) zasada in dubio pro tributario, będąca regułą wykładni funkcjonalnej dotyczącą regulacji podatkowych, mającą podstawę konstytucyjną, nakazuje – w przypadku nieusuwalnej wieloznaczności przepisu prawnego – odtworzyć z niego normę prawną, która uwzględnia interes podatnika. Niejasne regulacje podatkowe nie mogą być interpretowane na niekorzyść podatnika”. Pisaliśmy o tym w styczniu 2015 roku.

W drugiej jednak kolejności warto podkreślić, że praktyka stosowania art. 2a ordynacji podatkowej daje sporo do myślenia nie tylko w kontekście stanowisk organów podatkowych, co sądów administracyjnych. Orzecznictwo jest wyjątkowo ubogie i to pomimo dość szerokiego “korzystania” z art. 2a przy formułowaniu zarzutów skargi lub skargi kasacyjnej. Obserwowana praktyka orzecznicza jest o tyle symptomatyczna, że Minister Finansów w interpretacji ogólnej z 29 grudnia 2015 roku dokonał wykładni wskazującej na szerszy niż literalny kontekst stosowania art. 2a. O interpretacji ogólnej pisaliśmy we wpisie z dnia 18 stycznia 2016 roku, a więc dokładnie rok temu: …, na korzyść podatnika, czyli interpretacja ogólna Ministra Finansów.

Nie sposób dostrzec stosowania art. 2a o.p. w kontekście wątpliwości związanych z postępowaniem dowodowym. Minister Finansów wspomniał, aby nie stosować zasady odwrotnej do art. 2a w przypadku wątpliwości dotyczących stanu faktycznego. Ważną częścią interpretacji ogólnej była również wytyczna nakazująca organom podatkowym dokonać pełnej analizy stanowiska podatnika, po czym (ewentualnie) wykazać jej błędność. Z praktyką bywa jednak bardzo różnie… Z tym zatem większym zniecierpliwieniem czekamy na uzasadnienie orzeczenia NSA. Być może zawarte w nim sformułowania posłużą jako uzupełniające wytyczne kierunkowe w ramach stosowania art. 2a o.p.