… na korzyść podatnika, czyli interpretacja ogólna Ministra Finansów

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika ma już swoją tradycję w systemie podatkowym i, co równie ciekawe, w dyskusji politycznej. Jakkolwiek sprawa nieco ucichła, to jednak Minister Finansów w interpretacji ogólnej z dnia 29 grudnia 2015 roku, słusznie, podjął się próby wyjaśnienia jej znaczenia dla systemu podatkowego. Chodzi oczywiście o wykładnię “nowego” art. 2a ordynacji podatkowej: Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika, który obowiązuje od dnia 1 stycznia 2016 roku.

W pierwszej kolejności warto podkreślić, że interpretacja ogólna z dnia 29 grudnia 2015 roku ma szerszy zakres kierunkowy niżby wynikało to z treści art. 2a. Minister Finansów wprawdzie podkreślił, że zasada dotyczy wyłącznie treści przepisów prawa, a nie wątpliwości, co do stanu faktycznego, ale jednak dodał coś ważnego. W sprawie wątpliwości faktycznych nie należy kierować się zasadą odwrotną. Istotą postępowania dowodowego jest wnikliwość, a nie teza o rozstrzyganiu wszelkich kwestii problemowych dotyczących stanu faktycznego na niekorzyść podatnika.

W drugiej kolejności Minister Finansów wspomniał o adresatach normy. Obok organów podatkowych i podatników podkreślił płatnika, inkasenta, następców prawnych oraz osoby trzecie odnosząc się do analogii prawnej. Wydaje się, że stanowisko Ministra Finansów jest tyleż prawidłowe, co oczywiste. Umiejscowienie zasady w przepisach ogólnych ordynacji podatkowej nie daje organom podatkowym podstaw do zawężania stosowania tego przepisu np. tylko do podatników.

Wyjątkowo ciekawie przedstawiania się część trzecia interpretacji ogólnej pt. Podstawowe reguły stosowania art. 2a Ordynacji podatkowej. Jakkolwiek szereg zawartych w nich twierdzeń można uznać za oczywiste wytyczne dla organów podatkowych, to jednak cześć z nich wymaga uwagi. Przede wszystkim Minister Finansów nakazał (poprzez art. 210 par. 4) w akcie władczym przeanalizowanie argumentacji podatnika. Nie może być ona zatem zbyta milczeniem lub ogólnikowym stwierdzeniem, że organ jej nie podziela. Organ podatkowy musi wykazać błędność rozumowania podatnika, a zatem wdać się w szczegółowy spór prawny. Dla Ministra Finansów ma to o tyle istotne znaczenie, że postrzega art. 2a ordynacji jako podstawę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny. Kontrola legalności decyzji podatkowych może zatem nabrać dodatkowego aspektu sprowadzającego się do sporu wybitnie interpretacyjnego.

W interpretacji wprowadzono również wytyczną prounijną (wykładnia prounijna), która może “przesunąć” punkt ciężkości sporów interpretacyjnych w kierunku poszukiwania wykładni zgodnej z prawem unijnym. Bezwzględne stosowanie tej zasady może prowadzić z kolei do wniosku, że przy wielości oceny (możliwości interpretacyjnych) zasada z art. 2a ma ograniczenie w konieczności zapewnienia spójności z systemem unijnym. Intencja interpretacji ogólnej w tym zakresie nie jest do końca jasna i chyba jej wydźwięk zbyt daleko idący. Zwłaszcza, że Minister nie uczynił zastrzeżenia, iż nie chodzi o dyrektywy unijne.

Podsumowując, przyjęta interpretacja ogólna jest dobrą wytyczną kierunkową, porządkującą sposób rozumienia art. 2a przez Ministra Finansów. Czas pokaże na ile szczytna i słuszna, znana od lat zasada konstytucyjna, wprowadzona do ordynacji podatkowej “przyjmie się” w praktyce organów podatkowych.