Odsetki od lokal przedsiębiorców – uporządkowanie czy początek nowych problemów

Z dniem 1 stycznia 2015 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o PIT w zakresie dotyczącym przychodów z działalności gospodarczej. Zgodnie z nowym art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy o PIT odsetki od lokat bankowych powiązanych z rachunkami bankowymi wykorzystywanymi w ramach działalności gospodarczej są przychodami z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Jakkolwiek nowelizacja zdaje się sugerować, że ustawodawca dokonał zmiany zakresu przedmiotowego źródeł przychodów, to jednak w istocie problem jest bardziej złożony. Innymi słowy, zdefiniowaną w art. 14 ust. 2 pkt 5 kategorię przychodów “dodano” do pozarolniczej działalności gospodarczej i równolegle “odjęto” ze źródła kapitały pieniężne. W ten sposób ustawodawca chce uporządkować spory podatkowe, które toczono w tym zakresie od kilku lat.

Przypomnijmy, wielu przedsiębiorców posiadających wolne środki pieniężne decydowało się na otwieranie lokat bankowych tworzonych w ramach rachunków bankowych wykorzystywanych dla potrzeb działalności gospodarczej. Częstokroć wspomniane środki (powiększone o odsetki) były następnie wykorzystywane dla finansowania bieżącej działalności gospodarczej.

I TU ZACZYNAŁ SIĘ SPÓR PODATKOWY.

Fiskus uważał, że odsetki są przysporzeniem związanym z posiadanym kapitałem pieniężnym, a nie z działalnością gospodarczą. Prezentowano zatem pogląd zawężający kategorię przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Spory podatników z organami podatkowymi przenosiły się z kolei do sądów administracyjnych. Sądy natomiast wydawały orzeczenia niespójne. Trudno nawet były przyjąć jakąś dominująca linię orzeczniczą. W doktrynie prawa podatkowego również prezentowano niejednolite stanowisko.

W końcu ustawodawca zdecydował się temat zamknąć wspomnianą wyżej nowelizacją. Z pozoru zatem nie powinno być wątpliwości, co do kwalifikacji wspomnianych odsetek. Niestety wspomniana nowelizacja nie rozwiąże wszystkich problemów na tym tle, a dodatkowo ujawnią się kolejne. Zbyt kazuistyczne regulowanie zakresu przedmiotowego źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzi do konsekwentnego zawężania pojęcia przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Związek przysporzenia ze źródłem przychodów ma charakter ekonomiczny, nawiązujący do związków przyczynowo-skutkowych. Nie da się zatem utożsamić sytuacji, w której przedsiębiorca uzyskując wynagrodzenie za świadczone usługi wykorzystał część lub całość wspomnianych środków lokując je na tzw. procent w banku z sytuacją, gdy osoba fizyczna, prowadząca działalność gospodarczą, “przelewa” wolne środki uzyskane okazyjnie (z innych źródeł) na rachunek bankowy wykorzystywany w ramach działalności gospodarczej i dopiero wówczas “otwiera” lokatę.

Podsumowując, dopisanie wspomnianej kategorii przychodów do pozarolniczej działalności gospodarczej stawi z jednej strony superfluum, a z drugiej strony podstawę dla kolejnych sporów podatkowych. Łatwo bowiem wyobrazić sobie działania podatników polegające na lokowaniu wolnych środków na rachunkach związanych z działalnością gospodarczą tylko po to, aby nie zapłacić podatku w ogóle (np. przy istniejącej stracie z operacyjnej działalności gospodarczej).