PCC 2016: nowelizacja ustawy samorządowej a PCC

Zasadniczo w dniu 1 stycznia 2016 roku wchodzi w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 roku o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustawy, Dz. U. z 2015 r., poz. 1045. Jak łatwo zauważyć… dotyczy ona podatku od czynności cywilnoprawnych… Ściślej należałoby przyjąć, że ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych jest jedną z wielu “innych ustaw” nowelizowanych. Łatwo przeoczyć zmianę. Nowelizacja ma jednak duże znaczenie dla niektórych czynności podlegających opodatkowaniu PCC.

Przede wszystkim podkreślić należy zmiany, które pozornie mają charakter doprecyzowujący, ale w praktyce wiążą się z wątpliwościami zgłaszanymi uprzednio, co do zakresu opodatkowania. W zakresie przedmiotowym znalazły się wprost umowy o częściowe zniesienie współwłasności, dotyczące wyodrębnienia własności lokalu czy zamiany obejmującej składniki majątkowe oraz prawa majątkowe znajdujące się lub wykonywane w Polsce tylko przez jedną ze stron umowy. Od strony konstrukcyjnej pozytywnie należy ocenić zmianę art. 2 pkt 4. Wzajemna relacja PCC i VAT była dotychczas oparta na odwołaniu “do jednej ze stron dokonywanej czynności”, co nie do końca merytorycznie współistniało z konstrukcją podatku VAT w części dotyczącej czynności wprost tym podatkiem objętych.

Do konstrukcji podatku wprowadzono rozwiązania dotyczące pożyczki odnawialnej. W art. 3 ust. 1 pkt 1a przyjęto, że obowiązek podatkowy powstaje: z chwilą każdorazowej wypłaty środków pieniężnych, jeżeli umowa pożyczki określa, że wypłata środków pieniężnych nastąpi niejednokrotnie i ich suma nie jest znana w chwili zawarcia umowy. W konsekwencji zmieniono również podstawę opodatkowania poprzez uzupełnienie (art. 6 ust. 1 pkt 7): (…) w przypadku umowy określającej, że wypłata środków pieniężnych nastąpi niejednokrotnie i ich suma nie jest znana w chwili zawarcia umowy – kwota każdorazowej wypłaty środków pieniężnych.

Warto również mieć na uwadze zwolnienie przedmiotowe z art. 9 pkt 2. Mowa bowiem zasadniczo o sprzedaży gruntów stanowiących gospodarstwo rolne. Zmiana wspomnianego zwolnienia przedmiotowego jest w istocie bardzo znacząca, ponieważ ograniczono je do umowy sprzedaży. Skutkiem wspomnianej umowy musi być utworzenie lub powiększenie gospodarstwa rolnego o areale od 11 do 300 ha. Celem uniknięcia tworzenia fikcyjnych gospodarstw rolnych wprowadzono obowiązek prowadzenia przez nabywcę gospodarstwa rolnego przez minimum 5 lat.

Nowelizacja zawiera również szereg zmian o mniejszym ciężarze gatunkowym, aczkolwiek warto odnotować dodatkowo regulację doprecyzowującą zwolnienie pożyczek “rodzinnych” poprzez zmianę art. 9 pkt 10 ustawy.