Powierzenie obowiązków pracownikowi a odpowiedzialność kierownika jednostki

Jednym z wiodących zagadnień dyscypliny finansów publicznych jest jej zakres podmiotowy. Nie ulega wątpliwości, że odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych dotyczy przede wszystkim kierownika jednostki.

Sporne jest jednak to, w jakim zakresie kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność w sytuacji, gdy skutecznie – zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy o finansach publicznych – powierzy obowiązki pracownikowi. Można spotkać się z różnymi koncepcjami. Pierwsza z nich zakłada, że kierownik może ponosić wyłącznie tzw. subsydiarną odpowiedzialność, a więc w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków z zakresu kontroli zarządczej. W pewnym uproszczeniu można przyjąć, że koncepcja ta zakłada ukaranie w związku z nieprawidłowym nadzorem. Jakkolwiek jest to upraszczające stwierdzenie, to można w nim uchwycić istotę zagadnienia, sprowadzającego się do oceny, czy kierownik dołożył staranności w przygotowaniu i wdrożeniu mechanizmów nadzorczych.

Druga koncepcja zakłada odpowiedzialność bezpośrednią kierownika jednostki. Skutecznie powierzając obowiązki kierownik nie wyzbywa się własnych kompetencji, a więc może być również – “obok” pracownika – pociągnięty do odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Wspomniana koncepcja sprowadza się do stwierdzenia, że kierownik jednostki odpowiada za nieprawidłowe działania pracownika jakby to były jego, tj. kierownika działania.

Powyższy problem był przedmiotem analizy m. in. przez WSA w Warszawie, który w wyroku z dnia 2 września 2014 rok przyjął, że: (…) zakres obowiązków wójta gminy w zakresie finansów gminy wynika z art.53 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.jed. Dz.U. Nr 157, poz.1240), który stanowił (w dacie popełnienia czynu), że kierownik jednostki sektora finansów publicznych jest odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej tej jednostki. Ust.2 tego artykułu przewidywał możliwość powierzenia określonych obowiązków w zakresie gospodarki finansowej pracownikom jednostki. Powierzenie określonych obowiązków nie zwalnia jednak, w ocenie Sądu, kierownika jednostki z odpowiedzialności nałożonej w ust.1, ponieważ powierzając wykonywanie określonych obowiązków pracownikowi wójt nie pozbywa się własnych kompetencji, a więc i odpowiedzialności. Pomimo powierzenia określonych obowiązków pracownikowi wójt nadal odpowiada za całość gospodarki finansowej gminy.

Powyższy wyrok nie jest prawomocny.

Należy jedynie zgłosić wątpliwości, czy wykładnia przepisów dotyczących odpowiedzialności za gospodarkę finansową jednostek sektora finansów publicznych powinna iść w tym kierunku. Jednym z elementów oceny zachowania kierownika jednostki pod kątem dochowania staranności jest właśnie należyty dobór współpracowników, co powinno wykluczać odpowiedzialność bezpośrednią na rzecz subsydiarnej.