Protokół przesłuchania, czyli o przenikaniu się sporów podatkowych i sporów karno-skarbowych

W ramach postępowania karnego przeprowadza się między innymi czynność przesłuchania, z której sporządza się protokół. Wspomniana czynność z założenia dotyczy dowodzenia w ramach danego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, chodzi o wyjaśnienie okoliczności dotyczących konkretnej sprawy, a więc np. sprawy o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

Z uwagi na to, że postępowania podatkowe oraz postępowania karne toczą się często równolegle, a ustalenia w jednym postępowaniu mogą mieć znaczenie dla drugiego postępowania, pojawia się oczywiste pytanie, czy można czynności dowodowe jednego postępowania wykorzystać dla potrzeb drugiego. Z jednej strony mamy bowiem ekonomikę postępowania, a z drugiej – zasadę bezpośredniości.

Sygnalizowany problem doczekał się już ciekawych orzeczeń sądów administracyjnych, przy czym ostatni wyrok WSA w Krakowie z września 2014 roku wprowadza dodatkowy problem obligatoryjności. Innymi słowy, sąd administracyjny nie tyle uznał, że organ administracji podatkowej ma możliwość wykorzystania protokołów przesłuchać w ramach postępowań karnych, co przyjął, że organ ma wręcz obowiązek takiego działania. WSA w Krakowie przyjął: zgodnie z art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Można wręcz wskazać, że naruszałoby taki przepis działanie organu, który – wiedząc o dokumentach, zgromadzonych w postępowaniu karnym – zaniechałby pozyskania ich do materiałów prowadzonej przez siebie sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę należałoby zastanowić się, co to oznacza dla podatnika. Wbrew pozorom skutki wspomnianego orzeczenia nie muszą przekładać się wprost na ustalenia postępowania podatkowego. Wynika z nich jedynie (i aż), że częścią postępowania dowodowego w sporze podatkowym powinny być dokumenty zgromadzone w postępowania karnym, ale nie wyłącza to zachowania innych zasad dowodzenia w ramach toczącego się postępowania.