Przedawnienie karalności naruszenia dyscypliny finansów publicznych a orzeczenie sądu administracyjnego

Przepisy typu represyjnego, a do takich należy zaliczyć ustawę o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, przewidują instytucję przedawnienia karalności. Po upływie określonego w ustawie czasu przyjmuje się, że sprawca nie może być za popełnienie czynu ukarany.

Przypomnijmy, że karalność naruszenia dyscypliny finansów publicznych ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęły 3 lata. Okres ten ulega przedłużeniu o dodatkowe 2 lata, jeżeli w okresie wspomnianych wcześniej 3 lat wszczęte zostanie postępowanie w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Na marginesie należy podkreślić, że wszczęcie nie jest równoznaczne ani ze skutecznym zawiadomieniem rzecznika dyscypliny finansów publicznych, ani z podjęciem przez rzecznika czynności sprawdzających. Wydłużenie przedawnienia karalności wymaga skutecznego wszczęcia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 97 ust. 1 u.o.n.d.f.p.

Postępowanie w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych jest szczególnym postępowaniem administracyjnym. Możliwość ukarania sprawcy wymaga zatem, aby w sprawie wydano prawomocne orzeczenie, w którym komisja orzekająca uzna obwinionego za winnego naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Prawomocne orzeczenie powinno zatem zapaść przed przedawnieniem karalności.

W praktyce pojawił się problem skutku złożenia skargi do sądu administracyjnego. Orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej jest wówczas już prawomocne, ale nie jest wykonalne. Starano się zatem z tego wyprowadzić, zupełnie błędny, wniosek o możliwość przedawnienia karalności w okresie “sądowym”, a więc po orzeczeniu przez GKO i przed prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Wspomniane stanowisko łączyć należy przede wszystkim z wątpliwościami dotyczącymi pojęcia “czasu orzekania” (w rozumieniu art. 24 ust. 1 u.o.n.d.f.p.), które – według niektórych opinii – obejmuje również etap sądowo-administracyjny.

Należy jednoznacznie stwierdzić, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych. W przypadku uchylenia prawomocnego orzeczenia w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych, karalność czynu ustaje z upływem 2 lat od dnia uchylenia prawomocnego orzeczenia.