“Puste” faktury VAT – podwójna dolegliwość konstytucyjna

“Styk” obciążeń podatkowych oraz karnych skarbowych zawsze budził wątpliwości oraz emocje podatników będących osobami fizycznymi. Kilkakrotnie dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku VAT było uznawane za niekonstytucyjne z uwagi na podwójną dolegliwość dla podatników będących osobami fizycznymi. W kwietniu 2015 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu o konstytucyjność relacji art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 62 par. 2 k.k.s.

Proceder wystawienia “pustych” faktur sprowadza się do dokumentowania czynności, które w rzeczywistości nie miały miejsca. W art. 108 ust. 1 ustawy o VAT przyjęto specyficzny obowiązek zapłaty podatku VAT “wykazanego” w ramach takich faktur. Istota zobowiązania podatkowego z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT należy jednak do wyjątkowo spornych, a wątpliwości dotyczą przede wszystkim odpowiedzi na pytanie, czy art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wprowadza dodatkowe zdarzenie (czynność) podlegającą opodatkowaniu, czy też jest przede wszystkim sankcją. Nie wnikając w szczegóły interpretacyjne art. 108 ust. 1 ustawy o VAT warto zwrócić uwagę, że tzw. pusta faktura może być uznana za nierzetelną, a to z kolei skutkuje rozpoznaniem odpowiedzialności karnej skarbowej.

Zgodnie z art. 62 par. 1 k.k.s.: Kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku za wykonanie świadczenia, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych. Z kolei par. 2 wspomnianego art. 62 k.k.s. wprowadza następujący czyn zabroniony: Kto fakturę lub rachunek, określone w § 1, wystawia w sposób nierzetelny albo takim dokumentem posługuje się, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych. Wspomniany wyżej Sąd powziął wątpliwość, czy podatnik będący osobą fizyczną nie podlega karze dwa razy za ten sam czyn.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2015 roku, sygn. akt P 40/13 nie dopatrzył się niekonstytucyjności wspomnianych wyżej przepisów, aczkolwiek przyznać trzeba, że stanowisko to ma istotne znaczenie również dla oceny, jaki charakter ma zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług powstałe na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Idąc tokiem rozumowania Trybunału Konstytucyjnego należy przyjąć, że w ramach postępowania podatkowego ustalenie wystawienia “pustej” faktury przez podatnika jest równoznaczne z dokonaniem przez niego “normalnej” czynności podlegającej opodatkowaniu.