Sprawozdawczość budżetowa a “kwota bagatelna”

Jedną z częstszych nieprawidłowości w jednostkach sektora finansów publicznych jest nieterminowe przekazanie sprawozdania budżetowego odbiorcy. Mowa o art. 18 pkt 2 u.d.f.p. [Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest] niesporządzenie lub nieprzekazanie w terminie sprawozdania z wykonania procesów gromadzenia środków publicznych i ich rozdysponowania albo wykazanie w tym sprawozdaniu danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej. W praktyce orzeczniczej ujawniła się jednak wątpliwość, czy wspomniany czyn wiąże się z koniecznością ustalenia kwoty “szkodliwości” dla finansów publicznych. Od tego bowiem zależy możliwość zastosowania wyłączenia spod odpowiedzialności czynów o skutkach nieprzekraczających kwoty bagatelnej.

Przypomnijmy, że w art. 26 ust. 1 u.d.f.p. przyjęto, że: Nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych działanie lub zaniechanie określone w art. 5-16, którego przedmiotem są środki finansowe w wysokości nieprzekraczającej jednorazowo, a w przypadku więcej niż jednego działania lub zaniechania – łącznie w roku budżetowym, kwoty minimalnej. Wspomniana kwota minimalna dla czynów naruszających dyscyplinę finansów publicznych w 2015 roku wynosi 3.308,33 zł.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera art. 26 ust. 2 u.d.f.p.: Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku działania lub zaniechania określonego w art. 18 pkt 2 (…). Inaczej rzecz ujmując, podkreślania wymaga stosowanie zasady kwoty bagatelnej do czynu z art. 18 pkt 2, ale “odpowiednio”. Wspomniane odpowiednie zastosowanie jest jednak o tyle problematyczne, że niektóre obowiązki mają charakter jakościowy, organizacyjny i wcale nie muszą skutkować jakimikolwiek konsekwencjami finansowymi.

Przedstawionym wyżej problemem zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, który dokonał charakterystyki systemowej obowiązku sporządzania i przekazywania sprawozdań budżetowych: Sprawozdanie stanowi dokument o szczególnym znaczeniu. Dane zawarte w sprawozdaniu stanowią źródło informacji niezbędnej do dokonania oceny poziomu dochodów i wydatków budżetowych w różnych odcinkach czasu oraz kontroli prawidłowości wykonania budżetu w toku i po zakończeniu roku budżetowego, co wymaga zachowania pewnej ciągłości. Stanowi też ważny element planowania finansowego. Dlatego brak prawdziwej i terminowej informacji może wprowadzać w błąd, utrudnić kontrolę i planowanie wydatków i przychodów oraz naruszać zasadę jawności i przejrzystości finansów publicznych. Biorąc pod uwagę wspomnianą charakterystykę NSA uznał, że obowiązek sprawozdawczy nie wiąże się z działaniem lub zaniechaniem, którego przedmiotem byłyby środki pieniężne, a więc w takich art. 26 ust. 1 u.d.f.p. nie ma w ogóle zastosowania.

Jakkolwiek może się wydawać, że orzeczenie NSA z listopada 2014 roku (sygn. akt II GSK 1533/13) nie jest do końca słuszne, ponieważ odpowiednie stosowanie przepisu nie może prowadzić do jego niestosowania, to jednak w tym przypadku należy pamiętać, że art. 18 pkt 2 obejmuje różne naruszenia. Nie chodzi tylko o niesporządzenie lub nieprzekazanie, ale także o wykazanie w sprawozdaniu danych niezgodnych z ewidencją księgową. Do tego ostatniego naruszenia zasada kwoty bagatelnej będzie mieć z pewnością zastosowanie.