Jedną z poważniejszym zmian w systemie podatku VAT, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2017 roku dotyczy sektora budowlanego. Wyznaczają ją następujące liczby: 41.00.30.0, 41.00.40.0, 42.11.20.0, 42.12.20.0, 42.13.20.0, 42.21.21.0, 42.21.22.0, 42.21.23.0, 42.21.24.0, 42.22.21.0, 42.22.22.0, 42.22.23.0, 42.91.20.0, 42.99.21.0, 42.99.22.0, 42.99.29.0, 43.11.10.0, 43.12.11.0… itd., itp., czyli kody grupowania statystycznego PKWiU. Innymi słowy, chodzi o większość robót budowlanych, robót ogólnobudowlanych, robót rozbiórkowych, robót przygotowawczych i szereg innych, które wiążą się z procesem budowlanym. Załącznik nr 14 ustawy o podatku od towarów i usług można określić mieniam budowlanego, stanowić on będzie zapewne lekturę najbliższych dni i tygodni służb finansowo – księgowych firm budowlanych.

Załącznik nr 14 należy oczywiście odczytywać w związku z art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT: Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne: nabywające usługi wymienione w załączniku nr 14 do ustawy, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: a) usługodawcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9, b) usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Uznanie za podatnika “nabywcę” nie jest dla konstrukcji VAT nowością, aczkolwiek mechanizm ten ma charakter wypaczający metodę fakturową podatku od wartości dodanej. Od kilku lat obserwuje się wykorzystanie tego mechanizm celem uszczelnienia systemu podatku VAT.

Warto pamiętać o art. 17 ust. 1h ustawy o VAT: W przypadku usług wymienionych w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy przepis ust. 1 pkt 8 stosuje się, jeżeli usługodawca świadczy te usługi jako podwykonawca. Z przepisu tego da się bowiem wyprowadzić wniosek, co do założenia nowelizacji. Chodzi bowiem o obciążenie obowiązkiem podatkowym w podatku VAT usługobiorcy, który często występuje jako wykonawca główny i korzysta z usług podwykonawców. W takim przypadku obowiązek podatkowy usługodawcy nie przekształci się w zobowiązanie podatkowe (por. art. 17 ust. 2 ustawy o VAT).

Można przypuszczać, że powyższe przepisy – w powiązaniu ze sporami definicyjnymi o istotę podwykonawstwa – zdominują wątpliwości rozliczeniowe. Mechanizm reverse charge, czyli odwrotnego obciążenia wymusi też na sektorze zmianę sposobu fakturowania. Z tytułu wykonanej przez podwykonawcę usługi wystawiona będzie faktura z uwzględnieniem art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT.

Trudno jednoznacznie ocenić wprowadzone rozwiązanie, które będąc nowością w odniesieniu do usług budowlanych wymienionych w załączniku nr 14 nie stanowi mechanizmu uprzednio wykorzystywanego. Wręcz przeciwnie, od lat obserwuje się systematyczne poszerzanie tego sposobu rozliczenia podatku VAT. Rzecz w tym, iż o ile w transakcjach wewnątrzwspólnotowych lub przy imporcie usług idea była w miarę czytelna, o tyle reverse charge mechanism w transakcjach wewnętrznych wymusza pytanie o przyszłość podatku VAT opartego na metodzie fakturowej. Na ten temat można przeczytać również w artykule Odwrócone obciążenie w usługach budowlanych – objaśnienia podatkowe na stronie doradzamy.to.