Założenia kierunkowe “nowej” ordynacji podatkowej

Prace Komisji Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego budziły i budzą bardzo duże zainteresowanie praktyków oraz teoretyków podatków i prawa podatkowego. W mijającym tygodniu sporo na ten temat mówiono w mediach, przy czym do zakończenia całego procesu jest jeszcze bardzo daleka droga. Jesteśmy na etapie poprzedzającym proces legislacyjny. Dobrze jednak, że się o tym mówi. Zmiany mają być bowiem na lata…

Cieszy bez wątpienia jedno – nie będzie radykalnych zmian w procedurze podatkowej. Postulat unowocześnienia nie wprowadza bowiem rewolucji, która mogłaby wpłynąć negatywnie przede wszystkim na interes podatnika. Zwrócono raczej uwagę na sprawy organizacyjno-techniczne, jak np. postępowanie uproszczone oraz wprowadzenie nowinek informatycznych. Godnym odnotowania jest podkreślenie konieczności zwiększenia gwarancji procesowych podatnika. Dzisiaj sprowadzają się one do przestrzegania zasad ogólnych postępowania podatkowego, co niestety w praktyce średnio ma miejsce. Budowanie zarzutów procesowych na zasadach ogólnych, jakkolwiek możliwe, ma sens raczej dopiero na etapie sądowo-administracyjnym a nie odwoławczym, o postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie wspominając. Większą wagę przypisuje się rozprawie administracyjnej, co uznać należy za kierunek słuszny. Dotychczas zastosowanie w postępowaniu podatkowym rozpraw jest znikome, a znaczenie marne. Na marginesie warto również zauważyć postulat wydłużenia terminów zaskarżenia, co w sprawach skomplikowanych, trwających często latami jest kierunkiem godnym aprobaty.

Ważnym elementem dyskusji na temat podatków i prawa podatkowego jest klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania. Jest to zagadnienie wyjątkowo złożone, ponieważ na stanowić podstawę pomijania przez organy podatkowe formalnoprawnego przebiegu operacji gospodarczych, co w praktyce oznacza narzędzie przeciwko optymalizacji podatkowej. Ze wspomnianej konstrukcji zostanie wyłączony jedynie VAT, który objęty jest instytucją nadużycia prawa (w praktyce sprowadzającą się do tego samego).

Szczególną uwagę poświęcono również przedawnieniu. W założeniach kierunkowych znalazł się postulat rozróżniania przedawnienia prawa do wymiaru oraz przedawniania prawa poboru. Skróceniu miały ulec również sam termin, aczkolwiek nie do wszystkich zobowiązań podatkowych. W zależności od rodzaju zobowiązania byłoby to odpowiednio 3 lub 5 lat. Bardzo ważnym rozwiązaniem, które nie zostało jednak jeszcze szczegółowo przedstawione jest ograniczenie instytucji przerywania lub zawieszania biegu terminu przedawnienia. Nadużycia organów podatkowych w tym zakresie są znane każdej osobie prowadzącej spory skarbowe z organami.

Materiał telewizyjny w sprawie nowej ordynacji podatkowej w “Relacjach” TVP Regionalna.